Sinds een aantal weken heeft het d’Oultremont College er een bijzondere bewoner bij, nl. Sura. Sura is een prachtige witte Samojeed, die binnen onze school af en toe de rol van therapiehond mag spelen. Al twee keer heeft Sura geassisteerd bij de faalangst-reductie-(FAR-)training voor een aantal leerlingen. Het inzetten van een therapiehond komt steeds vaker voor, maar wat is nou de toegevoegde waarde van een hond? Een hond oordeelt niet en leeft in het hier en nu, een hond kan lichaamstaal en emoties van mensen lezen, spiegelt, reageert primair en non-verbaal, de motivatie neemt toe. Daarnaast is een hond laagdrempelig toegankelijk, rustgevend en stres verminderend. Ook nodigt de hond uit tot interactie als een echt sociale katalysator. Bovendien helpt de hond bij het stellen van grenzen, het verbeteren van het zelfvertrouwen en zelfbeeld en leert ie mensen beter omgaan met uitdagingen.

Maar dit alles valt beter te beschrijven met de ervaringen van een van de deelnemers (een jongeman uit de derde klas van onze school). Mijn ervaringen met de hond en het programma (leerling) Omdat de training pas sinds kort van start is hebben we nog maar één training met de hond gehad. Mijn ervaringen met de hond zijn nu al zeer positief. Ik vond het een erg leuke ervaring en heb er ook zeker wat van geleerd. Door de hond zijn reacties en lichaamstaal te reflecteren naar die van ons hebben wij in ons verbeterpunten en goede punten weten te vinden. Ook hoe de training zelf loopt vind ik erg fijn. Er zijn twee medewerkers van de school met wie we in vertrouwen (samen met de groep) het kunnen hebben over onze faalangst.

Wanneer de groep al aan tafel zit komt de hond vrolijk het lokaal in huppelen om even te snuffelen en te kijken hoe iedereen reageert. Wanneer de hond er klaar mee is kunnen we beginnen. We krijgen parcours waar we de hond doorheen moeten leiden. Dit omdat de hond niet oordeelt en je zijn lichaamstaal makkelijk af kan lezen. Hierop reflecteren wij het gedrag van de hond op onszelf en hoe wij onszelf misschien zouden kunnen verbeteren. Ook krijg ik een goed gevoel na het goed uitvoeren van zo’n parcours. De effecten van Sura op mij? Naast het feit dat ik een beetje meer moet opletten als de hond rondloopt vind ik het superfijn. Ik voel me erg rustig en op mijn gemak met de hond om me heen. De hond is super sociaal en ziet hoe jij je voelt en daar reageert hij ook op. En daar kan ik weer veel van leren. Verantwoord omgaan met de hond Het baasje van Sura is collega Kitty Wijkman.

Zij heeft een grote ervaring in het omgaan met met name Samojeed honden. Sura is van jongs af aan opgevoed en getraind via een positieve trainingsmethode (en gelukkig was ze al heel jong heel sociaal en leergierig). Kitty heeft vele cursussen gevolgd (en nog steeds) om op een verantwoorde wijze met honden dit werk te kunnen doen (bijv. hondenbegeleider AAI/DOI). Daarnaast volgt Kitty met Sura workshops bij Stichting Contacthond waar verder wordt ingegaan op de samenwerking tussen jou en je hond en wat de hond nog van jou nodig heeft om haar werk goed te kunnen doen. Sura is ondertussen volwassen, ze wordt dit jaar 3, en daarmee was de tijd aangebroken om haar ook daadwerkelijk in te gaan zetten.

Sinds januari gaat ze al mee naar school. Binnen de school doen we ook aan bewustwording richting personeel en leerlingen. Hoe om te gaan met Sura en honden in het algemeen, en er wordt uitleg gegeven over lichaamstaal van honden. Sura loopt niet zomaar los door de school, ze wordt in samenwerking met de zorgafdeling ingezet bij bepaalde trainingen waaronder faalangst. Uiteraard zijn er dan ook momenten dat er geknuffeld mag worden. Verder verblijft Sura op de kamer van haar eigenaar waar ze een comfortabele rustplek heeft en omringd wordt door haar favoriete speeltjes en botjes. Het welzijn van de hond wordt ten allen tijden gewaarborgd, ze wordt ook niet ingezet zonder haar begeleider.

Eerste bijeenkomst FAR met Sura in de gymzaal We zijn de bijeenkomst begonnen met een inleidend stukje zonder hond. Er is uitgelegd hoe om te gaan met de hond, of eigenlijk wat vooral niet te doen. Een hond communiceert via lichaamstaal. De leerlingen kregen daartoe een formulier met cartoons van lichaamstaal die een hond kan laten zien en wat een hond daarmee wil zeggen. Dit formulier is uitgedeeld in het Nederlands en in het Engels (we zijn tenslotte een school ). Daarnaast kregen ze het formulier over hoe een hond vooral niet te begroeten. Het thema van deze bijeenkomst was elkaar leren kennen en samenwerken. Na het inleidende deel is docente Nederlands en FAR-begeleidster Melissa met de leerlingen een oefening gaan doen. Er was daardoor tijd om Sura op te halen en haar daarna kennis te laten maken met de leerlingen. Sura deed dit door bij elke leerlingen even een paar seconden stil te staan, te snuffelen en vervolgens weer door te lopen naar de volgende leerling. Oefening met Sura De oefening die we hebben gedaan met de Sura was het lopen van een parcours. Dit parcours bestond o.a. uit: de hond in een hoepel laten zitten, over de bok laten lopen en daar even laten zitten, door een hoepel laten lopen, liggen op de mat.

Bij de vraag wie het wilden proberen, staken drie leerlingen heel snel hun vinger op. Aan beide kanten van het parcours is een leerling neergezet, de derde leerling moest de hoepel omhoog houden waar Sura doorheen moest lopen. De bedoeling was om door samen te werken Sura door het parcours te leiden. Zitten in de hoepel en over de bok ging zonder problemen. Het door de hoepel sturen bleek niet zo makkelijk en is uiteindelijk (nog) niet gelukt. Eén van de leerlingen kwam op het briljante idee om zelf door de hoepel te kruipen (in oplossingen denken), hij werd helaas niet gevolgd door de hond. De lichaamstaal die Sura daar liet zien was heel waardevol. Ze begon te blaffen -> ze begreep niet wat de bedoeling was Ze keek mij steeds aan -> ze vroeg om hulp De oefening lukte niet -> ze gaf het op. Dat onderdeel hebben we vervolgens overgeslagen en we zijn doorgegaan met het liggen op de mat wat zonder problemen lukte .

Hoe kun je dit nu vertalen naar de leerlingen? Dat kun je doen door hierop in te spelen met vragen als: Wat doe je zelf als iets niet lukt of als je iets niet begrijpt, hoe uit zich dat dan, wat doe je dan? Durf je om hulp te vragen? Helpt het om dat wat je moeilijk vindt even over te slaan en door te gaan naar een eenvoudigere opdracht en er later nog eens op terug te komen? Helpt het om even een rust moment in te lassen, afstand te nemen (het liggen op de mat). Binnen de groep hadden twee leerlingen nog niets met de hond hadden gedaan. Deze leerlingen gaven aan dit ook niet te willen. Het voor de groep gaan staan en een parcours proberen te lopen met Sura bleek voor hun nog een brug te ver. Helemaal OK, alles op zijn of haar tijd. Deze twee leerlingen durfden wel in de kleedkamer, afgezonderd van de rest van de groep, een oefening te doen met Sura. Ik had gekozen voor de eerste oefening van het parcous, de hond in de hoepel laten zitten.

Het begon met contact maken met Sura. Dat lukte in eerste instantie niet. Op een vrij zachte onzekere toon werd ze geroepen. Sura keek wel even op met een blik van “hoor ik nou wat” om vervolgens door te gaan met waar ze mee bezig was n.l. inspectie van de kleedkamer. Nadat haar naam wat krachtiger en duidelijker werd uitgesproken kwam ze en reageerde ze ook op het commando “zit”. Met kleine stapjes en het steeds belonen van de hond is het beide leerlingen gelukt om Sura in de hoepel te laten zitten. De leerlingen leren op deze manier dat lichaamstaal en de manier van communiceren wel of niet iets oplevert. Beide leerlingen gaven uiteindelijk aan dat het toch eigenlijk wel meeviel.

Op de vraag of ze het volgende keer aan zouden durven om samen met de groep in de gymzaal de oefeningen te doen konden ze nog geen antwoord geven. Aan het einde van de bijeenkomst hebben we de leerlingen gevraagd wat ze ervan vonden en of ze begrepen waarom er een hond bij was. Er kwamen antwoorden als zelfreflectie en “hoe ik zelf bepaalde situaties ervaar”. Daarnaast waren ze het er ook over eens dat het een leuke ervaring was. Even extra aandacht Terwijl we met het nabespreken bezig waren was Sura bij één leerling onder zijn tafeltje gaan zitten, helemaal tegen hem aan hangend, waarbij ze werd aangehaald. Hoewel ze allemaal wisten dat Sura niet zomaar aangehaald mocht worden was het op dat moment wel okay. Het was een wat rustige, stille jongen. Sura voelde feilloos aan dat hij wat extra aandacht nodig had. Een hond kan lichaamstaal en emoties van mensen lezen, en dat deed ze hier perfect.